The Mom Test, een half jaar later: een notitiesjabloon waar je dan nog iets aan hebt

Dankzij The Mom Test van Rob Fitzpatrick stelt een hele generatie founders betere vragen. Ze praten over het leven van de klant, niet over hun eigen idee. Ze vragen naar het verleden, niet naar de toekomst. En ze vragen door tot het concreet wordt. Wat je na het gesprek met de antwoorden doet, komt in het boek veel minder aan bod. Juist daar zie ik de meeste waarde weglekken.

Een goed interview levert misschien vijf zinnen op die ertoe doen. Schrijf je die vijf op als “ze vonden het idee leuk, willen integraties, prijs leek prima”, dan ben je het interview kwijt. Met het sjabloon hieronder houd je ze vast.

Het sjabloon

Kopieer het naar de plek waar je nu al notities maakt. Gewone tekst is prima.

BRON
Wie:           Maria, eigenaar, Bella Hair Studio
Partij:        klant      (klant | prospect | intern | expert)
Datum:         2026-06-10
Kanaal:        kwartaalgesprek
Context:       contractverlenging over twee maanden, drie vestigingen

CITATEN        (letterlijk, in hun eigen taal, één per regel, tussen aanhalingstekens)
- “We hebben echt herinneringen per sms nodig. Met alleen mail bereiken we onze jongere klanten niet.”
- “De uitbetaling van vrijdag komt pas na de weekenddrukte binnen, dus ik schiet de lonen voor van mijn eigen rekening.”
- “Als een klant boekt, moet dat gewoon in mijn Google Agenda staan.”

FEITEN         (getallen en datums die ze noemden)
- E-mailherinneringen hebben de no-shows sinds maart ongeveer gehalveerd
- Drie medewerkers, zo'n 60 boekingen per week

INTERPRETATIE  (van mij, los van wat zij zeiden)
- Sms-herinneringen: tweede keer deze maand, waarschijnlijk een thema
- Moment van uitbetalen: een cashflowprobleem, geen featureverzoek

ACTIEPUNTEN
- Uitnodiging sturen voor de bèta van de agendasynchronisatie

Vijf regels achter het sjabloon

Letterlijke citaten, tussen aanhalingstekens, in hun eigen taal. Die aanhalingstekens zijn geen versiering. Ze zijn een belofte aan jezelf voor later: dit zijn de woorden van de klant, niet jouw reconstructie. Sprak de klant Engels, dan blijft het citaat Engels. Vertalen is interpreteren.

De partij gaat voor alles. Een “must-have” van een prospect is iets heel anders dan een “must-have” van een klant. Noteer daarom bij elke bron welke partij het was, en niet één keer per project. Over een half jaar filter je daar voortdurend op.

Feiten apart van citaten. “No-shows sinds maart gehalveerd” is een getal dat je in een presentatie wilt gebruiken. Geef het een eigen regel, zodat je het terugvindt. Stop het niet weg in een alinea.

Jouw interpretatie krijgt een eigen label. Interpretatie is nuttig en hoort gewoon in je notities. Alleen mag het later nooit lijken alsof het bewijs is. Een kopje is genoeg.

Eén bron, veel inzichten. Uit één gesprek komen meerdere punten die los van elkaar staan. Voeg ze niet samen tot één samenvattende zin. Elk citaat is een inzicht op zich, en je vindt het later ook los terug.

Waar het misgaat

Rond het twintigste interview brokkelt het sjabloon ongemerkt af. Citaten worden parafrases, omdat de exacte zin uittypen langer duurt. De partij verdwijnt, want “dat onthoud ik wel”. En je eigen interpretatie duikt op tussen de citaten.

Dat ligt niet aan je discipline, maar aan de moeite die het kost. Het sjabloon vraagt om structuur op het moment dat je iets vastlegt. Als je het druk hebt, is dat veel gevraagd. De oplossing is dat je die structuur niet meer zelf hoeft aan te brengen.

Hoe Crossroad het sjabloon voor je invult

Dit stuk gaat over wat ik zelf heb gebouwd, dus houd daar rekening mee. Je geeft Crossroad de ruwe tekst van een gesprek. Dat kan een geplakt transcript zijn, een geselecteerde alinea, een doorgestuurde mail of een bestand dat je erin sleept. Crossroad brengt daarin precies de structuur van hierboven aan, zonder dat jij iets hoeft in te vullen:

• Elke bron krijgt een partij, een account, een datum en een kanaal.
• Elk inzicht krijgt een type (wens, pijnpunt, datapunt, citaat, observatie, vraag), een samenvatting, onderwerpen en het letterlijke citaat waar het vandaan komt.
• Crossroad controleert of elk citaat letterlijk zo in de brontekst staat. Kan het model de zin niet aanwijzen, dan krijgt het inzicht geen citaat.
• Crossroad schrijft samenvattingen en onderwerpen in de taal van de workspace, Nederlands of Engels. Citaten blijven in de taal waarin ze gezegd zijn.

En dan komt het deel dat een sjabloon op papier niet kan. Je vraagt “wat hebben we over herinneringen gehoord?” en krijgt het antwoord, met bij elke bewering het citaat en het gesprek erbij.

Blijf je liever in een document werken? Neem dan het sjabloon over, want daarin zit de hele methode. Heb je geen zin om die structuur twintig keer uit te typen? Probeer dan de demo.